ESA otworzy centrum technologiczne w Warszawie. Polska zwiększa udział w programach kosmicznych

W Warszawie powstanie nowe centrum technologiczne Europejskiej Agencji Kosmicznej. To pierwsza taka placówka poza gronem państw założycielskich agencji i pierwszy ośrodek ESA ulokowany na wschodniej flance Unii Europejskiej. Decyzja została ogłoszona jako ważny krok dla pozycji Polski w europejskim sektorze kosmicznym i dla rozwoju technologii związanych z bezpieczeństwem. Rząd wskazuje, że to element szerszego wzmacniania suwerenności technologicznej Europy.

Nowe centrum ma zajmować się przede wszystkim bezpieczeństwem oraz technologiami o podwójnym zastosowaniu, czyli takimi, które mogą być wykorzystywane zarówno w infrastrukturze cywilnej, jak i wojskowej. Wśród jego zadań mają znaleźć się także innowacje oraz wsparcie zarządzania kryzysowego. Ośrodek ma rozwijać rozwiązania poprawiające zdolność Europy do przewidywania zagrożeń, reagowania na nie i odbudowy po kryzysach. Władze podkreślają, że przemysł kosmiczny ma stać się jednym z nowych motorów wzrostu gospodarczego.

„Polska jest czempionem Europy, jeśli chodzi o inwestowanie w kosmos i przyszłość”

Donald Tusk, premier

Warszawa z pierwszym centrum ESA poza państwami założycielskimi

Premier Donald Tusk poinformował, że w Warszawie powstanie centrum technologiczne ESA. Zwrócił uwagę, że Polska stanie się jednym z europejskich krajów, w których Agencja będzie miała swoje centrum, i podkreślił, że będzie to pierwszy przypadek tak sformalizowanej współpracy na wschodniej flance Unii. Według przekazanych informacji warszawski ośrodek będzie pierwszą placówką ESA ulokowaną poza państwami-sygnatariuszami konwencji o utworzeniu Agencji.

Obecnie ESA ma placówki w Niemczech w dwóch lokalizacjach, a także w Holandii, Włoszech, Hiszpanii, Belgii oraz Wielkiej Brytanii. Nowe centrum w Polsce dołącza więc do istniejącej sieci instytucji agencji, ale w innym układzie geograficznym niż dotychczas. Według premiera Polska ma dziś rolę nie tylko uczestnika, lecz także kraju, który integruje europejskie wysiłki w obszarze technologii kosmicznych. Ma to znaczenie przy rywalizacji Europy ze Stanami Zjednoczonymi i Chinami.

„Polska będzie jednym z europejskich krajów, w których ESA będzie miała jedno ze swoich centrów. To pierwszy kraj na wschodniej flance Unii Europejskiej, który będzie miał możliwość takiej sformalizowanej współpracy”

Donald Tusk, premier

„Sukcesy Polski w kosmosie to również sukcesy Europy w kosmosie. Polska jest jednym z liderów, jeżeli chodzi o takie obszary jak: inwestycje w bezpieczeństwo, przemysł obronny, ale również przemysł kosmiczny. Przemysł kosmiczny i obronny są ze sobą bardzo blisko związane. Jednego nie da się robić skutecznie bez drugiego i vice versa”

Josef Aschbacher, dyrektor generalny ESA

Bezpieczeństwo, technologie dual-use i europejska suwerenność

Nowy ośrodek ESA ma koncentrować się na technologiach o podwójnym zastosowaniu. W praktyce oznacza to rozwiązania wykorzystywane zarówno w systemach cywilnych, jak i wojskowych. Takie projekty mają wspierać nie tylko rozwój przemysłu, ale też odporność państw na kryzysy i zagrożenia. W centrum mają powstawać technologie, które zwiększą zdolność Europy do szybszego reagowania i sprawniejszego odbudowywania infrastruktury po sytuacjach nadzwyczajnych.

Premier Donald Tusk wskazał, że Polska bierze dziś udział w budowaniu europejskiej suwerenności technologicznej. W jego ocenie Europa nie może pozostawać w tyle za Stanami Zjednoczonymi i Chinami w zakresie eksploracji kosmosu. W tym ujęciu centrum w Warszawie ma znaczenie nie tylko gospodarcze, ale też strategiczne. Rząd wiąże rozwój sektora kosmicznego z bezpieczeństwem, przemysłem obronnym i przyszłością technologii.

„Jeśli naprawdę myślimy serio o polskiej suwerenności, o europejskiej suwerenności, to Europa nie może pozostać w tyle za Stanami Zjednoczonymi, a szczególnie za Chinami, jeśli chodzi możliwości eksplorowania kosmosu z korzyścią też dla ludzi”

Donald Tusk, premier

Rekordowe składki Polski i nowe finansowanie do 2028 roku

Rząd powiązał decyzję ESA z rosnącymi nakładami na polski sektor kosmiczny. W latach 2023–2025 Polska dziesięciokrotnie zwiększyła swoją składkę do Agencji. Na lata 2026–2028 wkład finansowy na programy opcjonalne został podwojony i wynosi 550 mln euro, czyli ponad 2 mld zł. Programy opcjonalne obejmują między innymi rozwój usług opartych na danych satelitarnych oraz robotykę.

Andrzej Domański, minister finansów i gospodarki, powiedział, że każde euro zainwestowane w sektor kosmiczny zwraca się sześcio- lub siedmiokrotnie. W jego ocenie jest to więc inwestycja korzystna dla gospodarki. Rząd przedstawia ten kierunek jako sposób na utrzymanie tempa wzrostu polskiej gospodarki, która ma być obecnie najszybciej rozwijającą się gospodarką w Europie. W tym kontekście sektor kosmiczny ma stać się jednym z nowych motorów wzrostu.

„Każde euro zainwestowane w sektor kosmiczny zwraca się sześcio- lub siedmiokrotnie, więc jest to dobra inwestycja w polską gospodarkę”

Andrzej Domański, minister finansów i gospodarki

Fundusz 500 mln zł i linia finansowania dla samorządów

Minister Andrzej Domański zapowiedział także dodatkowe instrumenty wsparcia dla branży. Grupa PFR ma utworzyć fundusz o wartości 500 mln zł, który będzie wspierał inwestycje w przedsiębiorstwa sektora kosmicznego. To ma ułatwić rozwój firm działających w obszarze technologii, usług satelitarnych i projektów powiązanych z przestrzenią kosmiczną. Z punktu widzenia rynku oznacza to większą dostępność kapitału dla podmiotów rozwijających nowe rozwiązania.

Drugim elementem ma być specjalna linia finansowania przygotowana przez Bank Gospodarstwa Krajowego. Ma ona służyć samorządom, które będą rozwijały infrastrukturę związaną z sektorem kosmicznym w wybranych miastach. W praktyce chodzi o wsparcie lokalnych inwestycji, które mogą tworzyć zaplecze dla nowych usług, firm i projektów technologicznych. Harmonogram działań obejmuje kolejne lata, a decyzje dotyczące 2026–2028 pokazują, że rząd planuje dłuższe i systemowe wsparcie tego obszaru.

• 2023–2025 – dziesięciokrotny wzrost polskiej składki do ESA
• 2026–2028 – podwojony wkład na programy opcjonalne, czyli 550 mln euro
• 500 mln zł – wartość funduszu PFR dla firm sektora kosmicznego
• dwie placówki ESA w Niemczech oraz centra w Holandii, Włoszech, Hiszpanii, Belgii i Wielkiej Brytanii

Według przekazanych informacji jednym z długofalowych celów ma być także budowa pierwszego polskiego statku kosmicznego. Ma on zwiększać możliwości transportu między Ziemią a satelitami, umożliwiać serwisowanie satelitów oraz ich tankowanie. To pokazuje, że zapowiadane działania nie ograniczają się do jednego centrum w Warszawie, ale mają obejmować całą sieć inwestycji, finansowania i rozwoju technologii w polskim sektorze kosmicznym.