Polska kupi trzy okręty podwodne A26. W Gdyni zamknięto kolejny etap programu Orka
Umowa na trzy okręty podwodne podpisana w Gdyni
W Gdyni odbyły się polsko-szwedzkie konsultacje międzyrządowe, podczas których sfinalizowano kolejny etap programu Orka. Najważniejszą decyzją spotkania było podpisanie umowy na zakup trzech okrętów podwodnych A26 dla Marynarki Wojennej RP. Decyzję podjęto w trybie konsultacji międzyrządowych z udziałem szefów rządów Polski i Szwecji oraz ministrów obu państw. Miejscem ogłoszenia porozumienia była Gdynia, wskazywana jako symboliczne centrum polskiej Marynarki Wojennej.
Premier Donald Tusk poinformował, że podpisano tego dnia wiele umów, a kontrakt dotyczący okrętów podwodnych był najważniejszy. Zaznaczył też, że porozumienie zamyka kolejny etap współpracy polsko-szwedzkiej i jednocześnie otwiera jej nowy, strategiczny rozdział. W przekazie po spotkaniu podkreślano, że chodzi nie tylko o sam zakup uzbrojenia, ale także o szersze porozumienie polityczne, wojskowe i przemysłowe. Według przedstawicieli obu rządów jest to najważniejsza umowa w historii polskiej Marynarki Wojennej.
"Bardzo się cieszę, że w tym symbolicznym miejscu finalizujemy kolejny etap naszej przyjacielskiej współpracy ze Szwecją. Podpisaliśmy dzisiaj wiele umów, w tym tę o zakupie 3 okrętów podwodnych dla Marynarki Wojennej RP"
Donald Tusk, premier
"Włożyliśmy bardzo dużo wysiłku i starań, aby faktem stało się nie tylko podpisanie wielu dzisiaj dokumentów, w tym tej znaczącej umowy o programie Orka i zakupie łodzi podwodnych, ale także wielu innych dziedzinach"
Donald Tusk, premier
Znaczenie tej decyzji podkreśla również kontekst wieloletnich opóźnień. Minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz wskazał, że kolejne pokolenia marynarzy czekały na finał programu Orka przez trzy dekady. Według jego słów dopiero obecny rząd doprowadził do zamknięcia tego etapu. Oznacza to zakończenie jednego z najdłużej procedowanych projektów modernizacyjnych dotyczących Marynarki Wojennej RP.
"Pokolenia marynarzy czekały na ten dzień. Program Orka przez 30 lat nie mógł znaleźć swojego finału. Udało się to dopiero rządowi Premiera Donalda Tuska"
Władysław Kosiniak-Kamysz, minister obrony narodowej
- Polska kupi 3 okręty podwodne A26 dla Marynarki Wojennej RP.
- Program Orka pozostawał bez finału przez 30 lat.
- Wartość przedsięwzięcia wskazano na poziomie 50 miliardów koron szwedzkich.
- Konsultacje odbyły się w Gdyni.
- Spotkanie zorganizowano w ramach partnerstwa strategicznego odnowionego w listopadzie 2024 roku w Harpsund.
Nowy etap partnerstwa Polski i Szwecji
Podczas konsultacji podkreślono, że podpisane porozumienia są dowodem wzajemnego zaufania i partnerskich relacji między Warszawą a Sztokholmem. Premier Szwecji Ulf Kristersson określił dzień podpisania umów jako historyczny i nazwał go dużym kamieniem milowym we wzajemnej współpracy. Wskazał przy tym wprost, że trzy szwedzkie okręty A26 staną się własnością Polski. Zaznaczył też skalę całego projektu, odnosząc się do wartości szacowanej na 50 miliardów koron szwedzkich.
"To dzień historyczny. To duży kamień milowy - 3 szwedzkie łodzie podwodne A26 staną się własnością Polski. To bardzo duże przedsięwzięcie. Mówimy o 50 miliardach szwedzkich koron, jak to wszystko się połączy"
Ulf Kristersson, premier Królestwa Szwecji
Polska strona zaznaczyła, że program Orka nie ma być jednorazowym kontraktem. Premier Donald Tusk zapowiedział, że zakup okrętów ma być etapem większej współpracy przemysłowej, a nie jej końcem. W praktyce oznacza to rozwijanie wspólnych projektów w obszarze obronności i technologii. Rząd wskazuje przy tym rozwój polskiego przemysłu obronnego jako jeden ze swoich priorytetów, a współpraca ze Szwecją ma wzmacniać krajowe zdolności produkcyjne i technologiczne.
"Mamy ambitne plany, żeby ten wielki projekt Orka był zaledwie etapem, a nie finałem naszej współpracy"
Donald Tusk, premier
W czasie spotkania zwracano uwagę, że relacje między oboma państwami nie ograniczają się do prostych zakupów w jedną stronę. Polska pozyskuje okręty podwodne, natomiast Szwecja ma otrzymać okręt ratowniczy oraz zestawy Piorun. Ten układ został przedstawiony jako przykład równorzędnego partnerstwa, które przynosi korzyści obu przemysłom obronnym. Taka konstrukcja współpracy ma znaczenie także dla bezpieczeństwa regionu Morza Bałtyckiego, bo łączy zakupy sprzętu z rozwijaniem zaplecza przemysłowego.
"To nie są proste zakupy w jedną czy drugą stronę, ale autentyczna, prawdziwie partnerska współpraca z korzyścią dla obu przemysłów"
Donald Tusk, premier
Pakt dla Morza Bałtyckiego i wspólna polityka bezpieczeństwa
Konsultacje w Gdyni były jednocześnie potwierdzeniem, że Polska i Szwecja wchodzą w nowy etap strategicznego partnerstwa. Oba państwa już dziś współpracują na rzecz bezpieczeństwa Morza Bałtyckiego. Wśród głównych zagrożeń wskazano działania rosyjskiej floty cieni, prowokacje oraz ryzyka militarne. Odpowiedzią na te wyzwania ma być ustanowienie Paktu dla Morza Bałtyckiego, który ma opierać się na współpracy politycznej, wojskowej oraz w obszarze przemysłu obronnego.
Premier Donald Tusk zaznaczył, że działania podejmowane przez oba państwa mają służyć utrzymaniu Bałtyku jako obszaru pokoju i bezpieczeństwa. W jego ocenie chodzi o budowę warunków bezpiecznych dla przyszłych pokoleń oraz ograniczenie napięć w regionie. Jednocześnie podkreślono, że Polska i Szwecja odegrały istotną rolę w budowie współpracy regionalnej nad Bałtykiem. W ocenie polskiej strony wejście Szwecji do NATO dodatkowo wzmocniło bezpieczeństwo całego regionu.
"Robimy to wszystko także dla naszych dzieci i wnuków, aby nasz region, nasze państwa, Morze Bałtyckie były obszarem pokoju, bezpieczeństwa, a nie tak jak bywa dzisiaj, obszarem niepokoju i zagrożeń"
Donald Tusk, premier
"Razem ze Szwecją jesteśmy odpowiedzialni za budowę nowej architektury bezpieczeństwa dla Morza Bałtyckiego i NATO"
Władysław Kosiniak-Kamysz, minister obrony narodowej
Premier Szwecji Ulf Kristersson mówił z kolei o wyjątkowo dobrym stanie relacji polsko-szwedzkich. Podkreślił, że są one obecnie na najwyższym poziomie w historii i są głębsze niż kiedykolwiek wcześniej. Wskazał trzy podstawowe płaszczyzny tej współpracy: sojusz w NATO, strategiczne partnerstwo w Unii Europejskiej oraz sąsiedztwo na Morzu Bałtyckim. To właśnie te elementy mają stanowić podstawę dalszych wspólnych działań politycznych i wojskowych.
"Relacje między Polską i Szwecją są najlepsze w całej historii. Są one głębsze i silniejsze niż kiedykolwiek wcześniej. Jesteśmy sojusznikami w NATO, partnerami strategicznymi w Unii Europejskiej, sąsiadami na Morzu Bałtyckim"
Ulf Kristersson, premier Królestwa Szwecji
Konsultacje międzyrządowe objęły także sprawy finansów, infrastruktury i kultury
Spotkanie w Gdyni odbyło się w ramach odnowionego Partnerstwa Strategicznego podpisanego w Harpsund w listopadzie 2024 roku. Oprócz premierów w konsultacjach uczestniczyli ministrowie odpowiedzialni za obronę narodową, sprawy zagraniczne, finanse, kulturę i dziedzictwo narodowe oraz infrastrukturę. Taki skład delegacji pokazał, że rozmowy nie dotyczyły wyłącznie kwestii wojskowych. Zakres uzgodnień obejmował również inne obszary współpracy państwowej.
Wspólnym mianownikiem rozmów była zgodna ocena zagrożeń dla bezpieczeństwa Europy. Polska i Szwecja podzielają stanowisko dotyczące konieczności dalszego wsparcia Ukrainy wobec rosyjskiej agresji. Oba państwa opowiadają się też za zdecydowanymi działaniami na rzecz bezpieczeństwa Morza Bałtyckiego i sprzeciwiają się aktywności rosyjskiej floty cieni, prowokacjom oraz zagrożeniom militarnym. Podpisane w Gdyni dokumenty mają więc znaczenie nie tylko dla modernizacji polskiej floty, ale także dla szerszego układu bezpieczeństwa w północnej części Europy.
W praktyce decyzja o zakupie trzech okrętów podwodnych A26 oznacza dla Polski wejście w nowy etap modernizacji Marynarki Wojennej. Jednocześnie konsultacje międzyrządowe pokazały, że Warszawa i Sztokholm chcą rozwijać współpracę równolegle na poziomie politycznym, wojskowym i przemysłowym. Tak został zdefiniowany tryb tej decyzji i tak przedstawiono jej skutki podczas spotkania w Gdyni. Dla obu państw był to dzień podpisania konkretnych umów oraz potwierdzenia wspólnej strategii bezpieczeństwa na Bałtyku.